facebook twitter instagram issuu linkedin research gate youtube ustv

‘Środowiskowe aspekty wzrostu mózgowia w ewolucji człowieka’ - wykład

Centrum Studiów nad Człowiekiem i Środowiskiem Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach zaprasza na wykład Środowiskowe aspekty wzrostu mózgowia w ewolucji człowieka, który odbędzie się 18 października. Wykład wygłosi prof. dr hab. Bogusław Pawłowski z Uniwersytetu Wrocławskiego i Zakładu Antropologii PAN we Wrocławiu. Wykłady w ramach XVI cyklu Wybrane Problemy Ekologii i Ochrony Środowiska odbywają się zawsze w czwartki o godz. 16.00 w auli Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska UŚ (ul. Bankowa 9). O wykładzie: Ależ lubimy chwalić się naszym mózgiem, my: ludzie! Przy naszej znikomej zasłudze wyewoluował nam narząd niezwykły i mamy tego świadomość. Wiemy, że w porównaniu z innymi ssakami, z którymi nawet jesteśmy skłonni dzielić miano inteligentnych, mamy mózgowie większe, gdy przeliczymy jego masę na masę całego ciała. Jakże więc nie przyjąć prostego wniosku, że większy mózg = wyższy współczynnik inteligencji? I jak tu nie ulec pokusie uszczypliwych porównań, kąśliwych wyjaśnień czyjejś niedoskonałości, podtrzymywania nieuprzejmych stereotypów? Sprawności mało którego narządu bronilibyśmy równie zaciekle co mózgu! Kto z nas w stosunku do własnego mózgu pozwoliłby sobie na stwierdzenie analogiczne do wygłaszanych na temat innych części ciała: Coś mi wątroba ostatnio szwankuje czy też: Mam problemy ze stawami, trzeba by pomyśleć o implancie? W potocznym rozumieniu większe rozmiary mózgu zapewniają wyższą jego sprawność. Jak dobrze więc, dla podwyższenia samooceny, porównać się z Albertem Einsteinem, który był posiadaczem mózgu ważącego zaledwie 1230g, podczas gdy masa naszego własnego centrum zarządzania organizmem mieści się zapewne w okolicy 1375g, co przyjmuje się za wartość średnią. Fascynująca jest droga, jaką przebył mózg Homo sapiens do czasów nam współczesnych. I choć nie tyle liczy się wielkość, co sposób funkcjonowania, to właśnie w kierunku zwiększania się względnych rozmiarów mózgu przebiegała jego ewolucja. Co sprawiło, że takie właśnie tendencje były preferowane i utrwalane? Narząd, którego zadaniem jest - w wersji podstawowej - kontrola i integracja pracy pozostałych układów i narządów, w wersji rozszerzonej natomiast myślenie abstrakcyjne, wyrażanie się w sztukach pięknych, przewidywanie i wnioskowanie,jest luksusem niezwykle kosztownym w utrzymaniu. Stanowiąc przeciętnie 2% masy ciała, zużywa on około 20% całej energii niezbędnej do przetrwania organizmu. Pytania o celowość ewolucji bywają zazwyczaj ryzykowne, tu jednak łatwo sobie wyobrazić, że szanse przetrwania człowieka znacznie wzrastają, gdy posługuje się on otrzymanym w spadku neuronalnym sprytem. Znacznie ciekawszym wydaje się pytanie, jakie czynniki środowiskowe powodowały skierowanie rozwoju mózgu w stronę zwiększania jego rozmiaru: czy była to konieczność usprawnienia termoregulacji istoty pozbawianej stopniowo warstwy izolacyjnej, czy potrzeba dostosowania aktywności życiowej do cyklu dnia i nocy, czy zupełnie inne jeszcze zjawiska wymagające zajęcia ewolucyjnego stanowiska. Czyżby genialne umysły Mozarta, Picassa, Leonarda da Vinci czy Antonia Gaudiego były produktem ubocznym ewolucji szarych komórek?

(opracowanie dr Agnieszka Babczyńska i CSCS)

O wykładowcy: Prof. dr hab. Bogusław Pawłowski - antropolog, wykładowca w Katedrze Antropologii Uniwersytetu Wrocławskiego, od roku także dyrektor Zakładu Antropologii PAN we Wrocławiu. Bada mechanizmy ewolucji człowieka, m.in. ze szczególnym uwzględnieniem mechanizmów ewolucji związanych z dystrybucją tkanki tłuszczowej u kobiety, dymorfizmu płciowego wysokości ciała i kosztów encefalizacji oraz preferencje związane z doborem partnerów. Autor licznych artykułów naukowych, m.in. w prestiżowym Nature oraz licznych artykułów popularnonaukowych. Współautor Handbook of Paleoanthropology.

Skróty

Biuletyn Informacji Publicznej
Copyright © 2001-2019
Uniwersytet Śląski w Katowicach
Wszelkie prawa zastrzeżone.