facebook twitter instagram issuu linkedin research gate youtube ustv

„Wulkanizm Sudetów a różnorodność flory roślin naczyniowych” - wykład dr. hab. Pawła Kwiatkowskiego

Centrum Studiów nad Człowiekiem i Środowiskiem Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach zaprasza na wykład „Wulkanizm Sudetów a różnorodność flory roślin naczyniowych”, organizowany w ramach XVIII cyklu wykładów: „Wybrane problemy ekologii i ochrony środowiska”.

Wykład wygłosi 12 listopada 2009 r. (czwartek) o godz. 16.00 w auli Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska (ul. Bankowa 9, Katowice) dr hab. Paweł Kwiatkowski z Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Śląskiego. 

Harmonogram cyklicznych wykładów CSCS

O wykładzie:

W permie, na świeżo wypiętrzonych Sudetach, nie żyli jeszcze przedstawiciele ludzkiego gatunku. Po ówczesnej Laurazji panoszyły się głównie gady, wśród lasów iglastych i pojawiających się pierwszych miłorzębów i sagowców, którym zaczęły już ustępować miejsca paprocie nasienne. Z dzisiejszej perspektywy zagrożenie, jakie stanowił wówczas wybuch wulkanu, nie wzbudza niepokoju. Erupcja lawy wydaje się wręcz wydarzeniem o znikomym znaczeniu, zwłaszcza wobec późniejszego upadku meteorytu, który zakończył „erę dinozaurów”. Smutek i głębokie przygnębienie ogarniają ludzkość dopiero wtedy, gdy dowiaduje się ona, iż z powodu wybuchu wulkanu nagle śmierć ponosi kilkaset osób, a drugie tyle umiera w wyniku jego skutków. Obraz destrukcji dopełniają liczby, mówiące o tysiącach hektarów zniszczonych lasów i pól uprawnych, znajdujących się w promieniu kilkudziesięciu kilometrów od stożka wulkanu. Tereny pokryte warstwą lawy i pyłów są wypalone i jałowe. To samo miało miejsce w permie na terenie dzisiejszych Sudetów, na długo przed nastaniem ery człowieka, choć zapewne kosztem miłorzębów i sagowców.

We wnętrzu Ziemi zawsze wrzało. Gwałtowne siły rozrywały kontynenty i łączyły je ponownie. Wypiętrzały góry i zatapiały doliny, wyrzucały tsunami i kipiały z wielką siłą, wylewając na zewnątrz roztopiony i rozgrzany do niewyobrażalnej temperatury (ponad 1000°C) materiał skalny. W zetknięciu z powietrzem, wyrzucona lawa tężała i twardniała, formując znane nam dzisiaj skały magmowe o różnym składzie i wyglądzie. Skały te, wietrzejąc i poddając się działalności pionierskich mikroorganizmów, dały początek glebom, umożliwiając osiedlenie roślinom i zwierzętom. Już nie sagowcom i miłorzębom, ale – coraz bardziej powszechnym – współczesnym nam roślinom okrytozalążkowym. Zwłaszcza tym, którym wulkaniczne pochodzenie podłoża szczególnie sprzyja. W Sudetach istnieje wiele takich gatunków i zbiorowisk roślinnych. Właśnie tam duże obszary gór i pogórza są wynikiem permskich erupcji wulkanicznych. Na magmowych skałach rośnie skalnica bazaltowa, jeden z gatunków endemitycznych tego obszaru Polski. Czynne wulkany w Sudetach niosły zniszczenie i destrukcję przed przeszło 200 milionami lat. Dziś skutki ówczesnych katastrof chronią dwa parki narodowe oraz dziewięć parków krajobrazowych. Kataklizm ma niejedno oblicze, zwłaszcza wobec króciutkiej historii ludzkiego gatunku.

opracowanie dr Agnieszka Babczyńska i CSCS

Skróty

Copyright © 2001-2019
Uniwersytet Śląski w Katowicach
Wszelkie prawa zastrzeżone.