facebook twitter instagram issuu linkedin research gate youtube ustv

Nauka na wyciągnięcie ręki

Obszar nauk humanistycznych
Obszar nauk społecznych
Obszar nauk ścisłych
Obszar nauk przyrodniczych
Obszar nauk technicznych
Obszar sztuki

Polskie Wyprawy Naukowe do Peru

Kierownik projektu: dr hab. Jerzy Żaba z Katedry Geologii Podstawowej

 

We wrześniu 2012 roku trzech pracowników Katedry Geologii Podstawowej Wydziału Nauk o Ziemi UŚ – dr hab. Jerzy Żaba, dr Justyna Cisielczuk i dr Krzysztof Gaidzik – po raz kolejny wzięło udział w Polskiej Wyprawie Naukowej do Peru. W pierwszej części trwającej trzy tygodnie ekspedycji, naukowcy z UŚ prowadzili badania strukturalno-tektoniczne, petrograficzne oraz hydrogeologiczne w południowej części kraju, w rejonie Kanionu Colca. Później, w dniach 23-26 września aktywnie uczestniczyli w odbywającym się wówczas w Limie 16. Kongresie Peruwiańskiego Towarzystwa Geologicznego (SGP) połączonym z organizowaną co 2 lata konferencją The Society of Economic Geologists (SEG).

zdjecie


Polskie Wyprawy Naukowe do Peru odbywają się od 2003 roku pod kierunkiem prof. dr. hab. inż. Andrzeja Paulo z Wydziału Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska AGH w Krakowie. Pracownicy Uniwersytetu Śląskiego pod kierunkiem dr. hab. Jerzego Żaby uczestniczą w Wyprawach od 2006 roku. Każdorazowo bierze w nich udział od dziesięciu do piętnastu naukowców specjalizujących się w różnych dziedzinach nauki z wielu polskich instytucji naukowych. Dotychczas reprezentowane były takie gałęzie nauki jak: geologia (w tym wulkanologia, geologia złóż, tektonika i geologia strukturalna, petrologia, mineralogia, hydrogeologia), geoturystyka, geomorfologia, archeologia, biologia, medycyna oraz geofizyka.
 

zdjecie

Nadrzędnym celem prowadzonych badań jest stworzenie podwaliny naukowej pod przyszły Park Narodowy Kanion Colca i Dolina Wulkanów w południowym Peru. Projekt ten znalazł się w gronie 40 programów naukowych wyłonionych w drodze konkursu na najwybitniejsze osiągnięcia nauki polskiej w ramach projektu współfinansowanego przez Unię Europejską „Cudze chwalicie, swego nie znacie – promocja osiągnięć nauki polskiej”.

zdjecie


Naukowcy z Uniwersytetu Śląskiego tworzą tzw. grupę tektoniczną, której inicjatorem i kierownikiem jest dr hab. Jerzy Żaba. Celem badań naukowców z Katowic jest poznanie strukturalnych założeń i tektonicznej ewolucji Kanionu Colca, a także określenie geodynamicznych uwarunkowań oraz relacji między budową i aktywnością tektoniczną tego obszaru, a procesami wulkanicznymi i wynikającymi z nich zagrożeniami środowiska (erupcje wulkanów, przemieszczenia i deformacje gruntu związane z aktywnością uskoków, trzęsienia ziemi, osuwiska, lawiny błotne, itp.). Szczegółową analizą strukturalną objęto formy wulkaniczne i tektoniczne (fałdy, nasunięcia, uskoki, spękania itp.) występujące w rejonach: dolina rzeki Colca między Chivay a Pinchollo, dolina rzeki Huambo od wysokości około 4300 m n.p.m. do jej ujścia w rejonie miejscowości Canco: 1300 m n.p.m., Kanion Colca w rejonie Cabanaconde oraz Dolina Wulkanów od Orcopampy do Ayo. W związku z powyższym naukowcy z WNoZ UŚ działający w ramach grupy tektonicznej realizują nastepujące projekty badawcze (patrz „Przegląd Geologiczny” 1/2011): (1) „Tektoniczne uwarunkowania wulkanizmu oraz pozycji strukturalnej i rozwoju Kanionu Colca, Peru”, (2) „Analiza mineralizacji pierwotnej i wtórnej law wulkanicznych”, (3) „Zagrożenia osuwiskami związane z aktywnością tektoniczną w rejonie doliny Rio Colca”, (4) „Struktury tektoniczne warunkujące rozwój sieci rzecznej”, (5) „Waloryzacja dziedzictwa geologicznego w Dolinie Rio Huambo oraz Kanionu Colca”, (6) „Mineralizacja powierzchniowa wokół źródeł termalnych w dolinie Rio Colca i gejzeru Pinchollo”, (7) „Trawertyny w dolinie Huambo”, (8) „Mineralizacja wtórna w skałach wulkanicznych i osadowych”, (9) „Zmiany kontaktowe w skałach silikoklastycznych”.
 

zdjecie

W 2012 roku w Polskiej Wyprawie Naukowej do Peru oprócz trzech pracowników WNoZ UŚ wzięli udział także trzej pracownicy Akademii Górniczo-Hutniczej im. S. Staszica w Krakowie, po jednym pracowniku Głównego Instytutu Górnictwa i KGHM Polska Miedź, a także jeden doktorant Śląskiego Uniwersytetu Medycznego oraz trzech studentów AGH. Grupa geologów z WNoZ UŚ kierowana przez dr. hab. Jerzego Żabę prowadziła prace badawcze w okolicach miejscowości Huambo i Cabanaconde, na południe od Kanionu Colca oraz w rejonie Chivay w dolinie rzeki Colca. Badania te obejmowały zarówno zagadnienia geologii podstawowej, tektoniki, geologii strukturalnej, petrografii, jak również hydrogeologii. Do badań laboratoryjnych przywieziono kilkadziesiąt kilogramów próbek skał, gleb, jak również ponad 20 próbek wody ze źródeł termalnych, wód płynących oraz gejzeru. Próbki skalne posłużą do dalszych szczegółowych badań mezostrukturalnych oraz mikroskopowych, widocznych w obrazie płytek cienkich. Ponadto większość z nich jest przeznaczona również do mikroskopowych badań petrograficznych z użyciem takiego sprzętu jak: polaryzacyjny mikroskop optyczny, mikroskop scanningowy + EDS, dyfraktometr rentgenowski oraz mikrosonda elektronowa.
 

Konferencja naukowa, w której uczestniczyli dr hab. Jerzy Żaba, dr Justyna Ciesielczuk i dr Krzysztof Gaidzik z UŚ, jak również prof. dr hab. Andrzej Paulo i dr Andrzej Gałaś z AGH była największą imprezą geologiczną w historii Ameryki Łacińskiej. Zgromadziła ona ponad 1800 uczestników z 36 państw, z czego 49% stanowili obcokrajowcy, w tym ponad połowa spoza Ameryki Łacińskiej. Oprócz sesji plenarnych, posterowych, wycieczek konferencyjnych, krótkich kursów oraz workshopów w ramach Kongresu swój dorobek prezentowały również 44. przedsiębiorstwa geologiczne, geofizyczne i górnicze z całego świata, jednocześnie oferując sprzęt i usługi.
 

Podczas konferencji wygłoszono około 270 referatów oraz zaprezentowano 90 posterów. W tej liczbie znajdują się dwa referaty i dwa postery naukowców z UŚ, dotyczące między innymi strukturalnych założeń i tektonicznej ewolucji Kanionu Colca, geodynamicznych uwarunkowań oraz relacji między aktywnością tektoniczną tego obszaru, a procesami wulkanicznymi i termalnymi, a także wynikającymi z nich zagrożeniami środowiska (erupcje wulkanów, przemieszczenia i deformacje gruntu związane z aktywnością uskoków, trzęsienia ziemi, osuwiska, lawiny błotne itp.).
Referaty wygłoszone podczas konferencji:
 

  •  Justyna Ciesielczuk, Krzysztof Gaidzik, Grażyna Bzowska, Jerzy Żaba, Andrzej Paulo – Efflorescences in arid region of Colca River basin, South Peru
  • Jerzy Żaba, Krzysztof Gaidzik, Justyna Ciesielczuk, Zbigniew Małolepszy, Andrzej Paulo – Tectonic setting of the Rio Colca Valley network
     

Postery zaprezentowane podczas konferencji:

  • Andrzej Paulo, Justyna Ciesielczuk, Krzysztof Gaidzik, Jerzy Żaba, Andrzej Gaweł, Grażyna Bzowska – Thermal alterations of the Ashua Formation at the contact with a porhyry intrusion (Huambo, South Peru), a reconnaissance study
  • Jerzy Żaba, Zbigniew Małolepszy, Krzysztof Gaidzik, Justyna Ciesielczuk, Andrzej Paulo –  Faults network in the Colca river valley between Maca and Pinchollo, Central Andes, Southern Peru


W trakcie Kongresu naukowcy z Wydziału Nauk o Ziemi UŚ zostali przyjęci do Peruwiańskiego Towarzystwa Geologicznego. Po zakończeniu Kongresu postery przygotowane przez pracowników WNoZ UŚ przekazano zainteresowanym geologom z Uniwersytetu Państwowego w Arequipie (UNSA). Postery – w liczbie pięciu – zaprezentowane przez grupę tektoniczną podczas I Peruwiańsko-Polskiego Kongresu w roku 2010, który odbywał się w Arequipie i Chivay (patrz „Przegląd Geologiczny” 1/2011) wręczono zainteresowanym organom planowania i administracji obszarów chronionych z rejonu doliny i Kanionu Colca.
 

zdjecie

Wyniki badań uzyskane podczas wcześniejszych wypraw naukowych do Peru, w których brali udział naukowcy z WNoZ UŚ, w latach 2006, 2008 oraz 2010 zostały dotychczas przedstawione w formie publikacji, abstraktów i streszczeń w materiałach konferencyjnych, referatów oraz posterów na konferencjach naukowych, a także w formie wystaw fotograficznych oraz odczytów i wykładów popularnonaukowych. W sumie opublikowano (lub znajdują się po pozytywnych recenzjach) sześć artykułów naukowych (w tym cztery w języku angielskim) oraz osiem abstraktów zamieszczonych w materiałach konferencyjnych. Wyniki badań prezentowano również podczas międzynarodowych konferencji wygłaszając pięć różnych referatów oraz prezentując dwanaście posterów. Ponadto wygłoszono siedem gościnnych odczytów na zaproszenie. Oprócz tegorocznego Kongresu w Peru, do najważniejszych konferencji należy zaliczyć: “Meeting of Association of European Geological Societies, Geology for society: education and cultural heritage” (9–13.07.2009, Cluj-Napoca, Rumunia), “8th Meeting of the Central European Tectonic Studies Group” (CETeG; 22–25.04.2010, Mąchocice Kapitulne, Polska), “9th Meeting of the Central European Tectonic Studies Group” (CETeG; 13–17.04.2011, Hotel Skalský Dvůr, Republika Czeska), “The 20th General Meeting of the International Mineralogical Association, IMA 2010 Bond and Bridges” (21–27.08.2010, Budapest, Węgry).
Wśród ważnych artykułów znalazły się między innymi dwa opublikowane w czasopismach z listy filadelfijskiej: „Journal of South American Earth Sciences” oraz „Annales Societatis Geologorum Poloniae”. Pierwszy z nich dotyczył mineralizacji wokół czynnego gejzeru znajdującego się w rejonie miejscowości Pinchollo w okolicy Kanionu Colca, drugi natomiast – aktywności uskoków w dolinie rzeki Colca między Chivay, a Pinchollo oraz związanych z nimi geozagrożeń.
 

zdjecie

zdjecie

zdjecie

Skróty

Copyright © 2001-2019
Uniwersytet Śląski w Katowicach
Wszelkie prawa zastrzeżone.