facebook twitter instagram issuu linkedin google+ research gate youtube ustv

Nauka na wyciągnięcie ręki

Obszar nauk humanistycznych
Obszar nauk społecznych
Obszar nauk ścisłych
Obszar nauk przyrodniczych
Obszar nauk technicznych
Obszar sztuki

Projekt parku narodowego

Pracownicy WNoZ tworzą „grupę tektoniczną”, która działa w ramach inicjatywy naukowej, znanej pod nazwą Polskie Wyprawy Naukowe do Peru. Ich celem jest stworzenie podwaliny naukowej pod przyszły park narodowy w Peru.

Wyprawy odbywają się w ramach większego projektu, realizowanego od 2003 roku (naukowcy Uniwersytetu Śląskiego uczestniczą w nim od 2006 r.) przede wszystkim przez pracowników i studentów Wydziału Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska AGH w Krakowie, pod kierunkiem prof. dr. hab. inż. Andrzeja Paulo. Projekt pt. „Stworzenie podwaliny naukowej pod przyszły Park Narodowy Kanion Colca i Dolina Wulkanów w południowym Peru” znalazł się w gronie 40 programów naukowych, wyłonionych w drodze konkursu na najwybitniejsze osiągnięcia nauki polskiej, w ramach projektu współfinansowanego przez Unię Europejską „Cudze chwalicie, swego nie znacie – promocja osiągnięć nauki polskiej”.
Celem badań naukowców z Katowic jest poznanie strukturalnych założeń i tektonicznej ewolucji Kanionu Colca, a także określenie geodynamicznych uwarunkowań oraz relacji między budową i aktywnością tektoniczną tego obszaru a procesami wulkanicznymi i wynikającymi z nich zagrożeniami środowiska (erupcje wulkanów, przemieszczenia i deformacje gruntu związane z aktywnością uskoków, trzęsienia ziemi, osuwiska, lawiny błotne itp.). Szczegółową analizą strukturalną objęto formy wulkaniczne i tektoniczne (fałdy, nasunięcia, uskoki, spękania itp.) występujące w rejonach: Maca-Lari, Huambo-Canco, Cabanaconde oraz w Dolinie Wulkanów. Celem szczegółowych badań jest też analiza mineralizacji pierwotnej i wtórnej law wulkanicznych. W związku z planami utworzenia na badanym obszarze parku narodowego Kanion Colca i Dolina Wulkanów zostanie przeprowadzona inwentaryzacja i waloryzacja stwierdzonych form i zjawisk tektonicznych pod względem atrakcyjności turystycznej.

Dr Justyna Ciesielczuk, mgr Krzysztof Gaidzik i prof. US dr hab. Jerzy Zaba

Foto: Krzysztof Gaidzik

Dr Justyna Ciesielczuk, mgr Krzysztof Gaidzik i prof. UŚ dr hab. Jerzy Żaba


W wyprawach uczestniczy od 10 do 15 osób, reprezentują one różne gałęzie nauk i specjalizacje, wywodzą się z wielu instytucji naukowych, np. geologii (wulkanologii, geologii złóż, tektoniki i geologii strukturalnej, petrologii), geoturystyki, geomorfologii, archeologii, biologii (porosty), medycyny, hydrogeologii. W skład grupy tektonicznej wchodzą: kierownik prof. UŚ dr hab. Jerzy Żaba, dr Justyna Ciesielczuk, dr Zbigniew Małolepszy i mgr Krzysztof Gaidzik. Naukowcy z Wydziału Nauk o Ziemi realizują dwa zasadnicze projekty badawcze: tektoniczne uwarunkowania wulkanizmu oraz pozycji strukturalnej i rozwoju Kanionu Colca w Peru oraz analiza mineralizacji pierwotnej i wtórnej law wulkanicznych.
Podczas ostatniej wyprawy (trwającej od 26 czerwca do 30 lipca 2010 r.), badania prowadzono w skałach o wieku od prekambru aż po najmłodsze osady czwartorzędowe, które również zostały zdeformowane w wyniku procesów tektonicznych, co świadczy o ciągle aktywnej tektonice tego obszaru. Badaniom poddano zarówno skały magmowe głębinowe, jak i wylewne, skały metamorficzne (najstarsze prekambryjskie) oraz skały osadowe. Podczas prac terenowych dokonano analizy morfologicznej wszystkich stwierdzonych struktur, ich przestrzennej orientacji (za pomocą kompasu geologicznego – tylko podczas tej wyprawy dokonano ok. 3000 pomiarów), superpozycji (zaburzanie, przecinanie i przemieszczanie starszych struktur przez młodsze), określono również kierunki skracania i poszerzania oraz kierunki transportu tektonicznego, a także zwrot względnych przemieszczeń. Sporządzono bardzo obszerną dokumentację fotograficzną (około 2000 fotografii terenowych) i rysunkową (ponad 100 szkiców i szczegółowych rysunków) zaobserwowanych struktur. Dane odnoszą się tylko do wprawy z 2010 roku. Każde stanowisko badawcze (punkt obserwacyjny) zostało zlokalizowane z wykorzystaniem systemu nawigacji satelitarnej GPS. W terenie pobrano również kilkadziesiąt próbek skalnych do dalszych szczegółowych badań mezostrukturalnych oraz mikroskopowych, widocznych w obrazie płytek cienkich. Ponadto większość z nich jest przeznaczona również do mikroskopowych badań petrograficznych z użyciem takiego sprzętu jak: polaryzacyjny mikroskop optyczny, mikroskop scanningowy + EDS, dyfraktometr rentgenowski oraz mikrosonda elektronowa.
Uczestnicy wyprawy Peru 2010: prof. dr hab. Andrzej Paulo (AGH) dr Andrzej Gałaś (AGH) dr inż. Slávka Gałaś (AGH) prof. dr hab. Tomasz Kalicki (Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy Jana Kochanowskiego) prof. dr hab. Józej Kukulak (Akademia Pedagogiczna) dr Justyna Ciesielczuk (Uniwersytet Śląski) mgr inż. Joanna Krupa (Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy Jana Kochanowskiego) mgr Krzysztof Gaidzik (Uniwersytet Śląski) dr inż. Magdalena Głogowska (Główny Instytut Górnictwa) Magda Durjasz (studentka AGH) mgr Paweł Panajew (KGHM Polska Miedź).

 

Krzysztof Gaidzik


Artykuł ukazał się w „Gazecie Uniwersyteckiej UŚ" nr 1 (181)/ 2010

 

Skróty

Biuletyn Informacji Publicznej
Copyright © 2001-2018
Uniwersytet Śląski w Katowicach
Wszelkie prawa zastrzeżone.