Mechanizmy finansowe związane są z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej oraz z jednoczesnym wejściem naszego kraju do Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG). Na mocy umów międzynarodowych kraje EFTA – EOG (Norwegia, Islandia i Liechtenstein) przyznały bowiem państwom-beneficjentom (członkom EOG, którzy przystąpili do Unii Europejskiej w 2004 r. oraz Hiszpanii, Grecji i Portugalii) wsparcie na lata 2004-2009 w postaci dwóch instrumentów finansowych pod nazwami Mechanizm Finansowy EOG oraz Norweski Mechanizm Finansowy. Oba Mechanizmy zostały objęte jednolitymi zasadami i procedurami oraz podlegają jednemu systemowi zarządzania i wdrażania w Polsce. Wykorzystanie środków Mechanizmów Finansowych będzie pełniło funkcje uzupełniające w stosunku do działań wspieranych z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności UE.

Cel: realizacja przedsięwzięć prorozwojowych przyczyniających się do zmniejszania różnic ekonomicznych i społecznych w obrębie Europejskiego Obszaru Gospodarczego, a także zacieśnienie współpracy bilateralnej pomiędzy Polską a państwami-darczyńcami.

Przyznana Polsce kwota w wysokości 533,51 mln euro będzie wykorzystywana w latach 2004-2009.

Priorytet 1: Ochrona środowiska, w tym środowiska ludzkiego, poprzez m.in. redukcję zanieczyszczeń i promowanie odnawialnych źródeł energii,

Priorytet 2: Promowanie zrównoważonego rozwoju poprzez lepsze wykorzystanie i zarządzanie zasobami,

Priorytet 3: Ochrona kulturowego dziedzictwa europejskiego, w tym transport publiczny i odnowa miast,

Priorytet 4: Rozwój zasobów ludzkich poprzez m.in. promowanie wykształcenia i szkoleń, wzmacnianie w samorządzie i jego instytucjach potencjału z zakresu administracji lub służby publicznej, a także wzmacnianie wspierających go procesów demokratycznych,

Priorytet 5: Opieka zdrowotna i opieka nad dzieckiem,

Priorytet 6: Badania naukowe,

Priorytet 7: Wdrażanie przepisów z Schengen, wspieranie Narodowych Planów Działania z Schengen, jak również wzmacnianie sądownictwa,

Priorytet 8: Ochrona środowiska, ze szczególnym uwzględnieniem wzmocnienia zdolności administracyjnych do wprowadzania w życie odpowiednich przepisów istotnych dla realizacji projektów inwestycyjnych,

Priorytet 9: Polityka regionalna i działania transgraniczne,

Priorytet 10: Pomoc techniczna przy wdrażaniu acquis communautaire.

Zgodnie z zasadami i procedurami wdrażania Mechanizmów Finansowych, o środki finansowe mogą ubiegać się wszystkie instytucje sektora publicznego i prywatnego oraz organizacje pozarządowe, utworzone w prawny sposób w Polsce i działające w interesie publicznym. Rodzaje wnioskodawców/beneficjentów, mogących ubiegać się o wsparcie w ramach poszczególnych obszarów priorytetowych, wskazane są w obszarach priorytetowych.

W szczególności wnioskodawcami mogą być:

• organy administracji rządowej i samorządowej wszystkich szczebli,
• instytucje naukowe i badawcze,
• instytucje branżowe i środowiskowe,
• organizacje społeczne,
• podmioty partnerstwa publiczno-prywatnego.

Realizowane projekty powinny być zgodne z priorytetami polityki społeczno-gospodarczej kraju, jak też celami odpowiednich polityk Unii Europejskiej. Podejmowane w ramach Mechanizmów działania powinny ponadto obejmować różne aspekty horyzontalne, które podnoszą jakość realizowanych projektów, a tym samym zwiększają wpływ na osiągnięcie spójności społeczno-gospodarczej.

• Pojedyncze projekty - wysokość wnioskowanej pomocy w ramach pojedynczego projektu nie może być mniejsza niż 250 000 euro,
• Programy - program składa się z równorzędnych grup oddzielnych projektów skierowanych na osiągnięcie wspólnych celów. Mają one na celu ułatwienie wdrażania całościowych i bardziej kosztownych strategii.

Granty blokowe

Środki z obu Mechanizmów Finansowych są ponadto przeznaczone na granty blokowe w formie:

• Funduszu Kapitału początkowego
• Funduszu dla Organizacji Pozarządowych
• Polsko-Norweskiego Funduszu Badań Naukowych
• Funduszu Stypendialnego i Szkoleniowego oraz Funduszu Wymiany Kulturalnej
• Funduszu Pomocy Technicznej

Koszty kwalifikowalne

W ramach priorytetu do wydatków kwalifikowalnych mogą zostać zaliczone koszty poniesione zgodne z zasadami określonymi w "Szczegółowych warunkach dotyczących kwalifikowalności wydatków w ramach Mechanizmu Finansowego EOG oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego na lata 2004-2009".

TERMINY SKŁADANIA WNIOSKÓW:

W 2008 roku całkowicie zakończono nabory na dofinansowanie pojedynczych projektów i programów w ramach Mechanizmu Finansowego EOG 2004-2009 oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego 2004-2009. Trzeci, ostatni, nabór wniosków w ramach pojedynczych projektów i programów odbywał się od 1 lutego do 31 marca 2008 r.

Informacje dotyczące składania wniosków znajdują się TUTAJ

Poszczególne priorytety wdrażane są natomiast przez Instytucje Pośredniczące:

1. Urząd Komitetu Integracji Europejskiej
2. Ministerstwo Środowiska
3. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
4. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
5. Ministerstwo Zdrowia
6. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Instytucją Płatniczą oraz Instytucją Audytu dla działań objętych wsparciem z Mechanizmów Finansowych jest Ministerstwo Finansów.