facebook twitter instagram issuu linkedin google+ research gate youtube ustv

Prof. Barbara Tokarska-Guzik współautorką artykułu opublikowanego w „Nature Communications”

Logo Nature Communications

Prof. dr hab. Barbara Tokarska-Guzik z Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Śląskiego jest współautorką artykułu naukowego pt. „No saturation in the accumulation of alien species worldwide”, który ukazał się w lutym 2017 roku na łamach „Nature Communications”.

Celem publikacji jest prezentacja wyników badań prowadzonych przez zespół czterdziestu pięciu naukowców – współautorów artykułu – pracujących pod kierunkiem dr. Hanno Seebensa z Senckenberg Biodiversity and Climate Research Centre (Frankfurt nad Menem, Niemcy) oraz dr. Franza Essla z Uniwersytetu Wiedeńskiego (Austria).

Główny temat prowadzonych badań dotyczył problemu wzrostu liczby gatunków obcych na świecie.

Naukowcy próbowali odpowiedzieć m.in. na pytanie, czy akumulacja obcych gatunków osiągnęła punkt wysycenia. Innymi słowy, jednym z celów badań była próba charakterystyki dalszego przebiegu procesu pojawiania się obcych gatunków wzbogacających różnorodność rodzimej fauny i flory na świecie. Jak wyjaśnia główny autor publikacji dr. Hanno Seebens z Centrum Badawczego Senckenberg we Frankfurcie nad Menem, począwszy od XVIII wieku we wszystkich grupach organizmów na każdym z kontynentów liczba gatunków obcych stale rosła. Co więcej, dla większości grup tempo procesu było najwyższe w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat i, z wyjątkiem ssaków i ryb, nie ma żadnych symptomów, które zwiastowałyby jego spowolnienie.

Naukowcy stworzyli bazę danych dokumentującą pierwsze notowania obecności gatunków poza zasięgiem ich naturalnego występowania. Na podstawie ponad 45 000 dat pierwszych notowań dla łącznej liczby ponad 16 000 gatunków obcych, przeanalizowali ich postępującą kumulację w okresie ostatnich stuleci. Opierając się na zgromadzonych danych stwierdzili, że 37% wszystkich odnotowanych gatunków obcych zostało wprowadzonych między 1970 a 2014 rokiem. Maksymalnie w czasie jednego roku odnotowano 585 kolejnych introdukcji, co oznacza, że ponad 1,5 gatunku obcego pojawia się dziennie w skali globu na nowym obszarze.

Koordynator badań dr. Franz Essl z Uniwersytetu Wiedeńskiego w Austrii przyznaje, że w związku z brakiem wiedzy na temat dat pierwszych stanowisk występowania wielu gatunków obcych, podawane liczby mogą nie odzwierciedlać rzeczywistych rozmiarów opisywanego zjawiska.

Naukowcy udowadniają również, że zidentyfikowane różnice wzrostu liczby gatunków obcych w poszczególnych grupach systematycznych organizmów wiązać można z działalnością człowieka. Zaobserwowali wyraźny wzrost pierwszych notowań dla gatunków roślin naczyniowych w dziewiętnastym wieku, prawdopodobnie w następstwie rozwoju ogrodnictwa. Z kolei tempo nowych introdukcji innych organizmów, takich jak glony, mięczaki czy owady nasiliło się gwałtownie po roku 1950, co jest najprawdopodobniej konsekwencją globalizacji handlu.

Bezprecedensowy wzrost liczby gatunków obcych z jednej strony przyczynia się do zwiększenia bogactwa gatunkowego w skali regionalnej, z drugiej natomiast – może skutkować negatywnymi oddziaływaniami na rodzime ekosystemy, prowadzić do homogenizacji flor i faun oraz wymierania rodzimej fauny i flory w skali globalnej. W związku z tym nie ustają próby powstrzymania przypadkowego lub celowego przenoszenia kolejnych gatunków na nowe dla nich obszary. Skala procesu, jego tempo oraz tendencja wzrostowa introdukcji motywują naukowców do proponowania bardziej skutecznych narzędzi prawnych o charakterze prewencyjnym.

Opisany przez naukowców problem wzrostu liczby gatunków obcych dotyka również naszego kraju. Jak wyjaśnia prof. dr hab. Barbara Tokarska-Guzik, członek międzynarodowego zespołu naukowego, obecnie skład flory Polski, liczącej około 2 500 taksonów rodzimych, „wzbogacony” został o ponad 900 gatunków roślin obcego pochodzenia. Baza danych „Gatunki obce w Polsce” prowadzona przez Instytut Ochrony Przyrody PAN zawiera dane dla 1316 gatunków roślin, zwierząt i grzybów obcego pochodzenia. Przywołane liczby są już nieaktualne, ponieważ co roku pojawiają się doniesienia o nowych gatunkach we florze i faunie krajowej. Prowadzone na terenie Polski badania wpisują się w międzynarodową dyskusję na temat możliwości zapanowania nad opisanym w artkule problemem wzrostu liczby gatunków obcych na świecie.

Artykuł pt. „No saturation in the accumulation of alien species worldwide” w języku angielskim dostępny jest na stronie: www.nature.com.
 

Przykłady obcych gatunków występujących na terenie Polski
(fot. Barbara Tokarska-Guzik, Uniwersytet Śląski w Katowicach):

Na zdjęciu znajduje się barszcz sosnowskiego

Barszcz Sosnowskiego (Heracleum sosnowskyi) – sprowadzony z Kaukazu jako roślina pastewna. To bylina osiągająca imponujące rozmiary, stwarzająca nie tylko zagrożenie przyrodnicze, ale także dla zdrowia ludzi


Na zdjęciu znajduje się łubin trwały

Łubin trwały (Lupinus polyphyllus) w płacie ekstensywnie użytkowanej górskiej łąki konietlicowej w Górach Kaczawskich w Polsce. W Europie ten północnoamerykański gatunek został wprowadzony jako roślina ozdobna i pastewna


Na zdjęciu znajduje się łan rdestowca ostrokończystego

Azjatyckie rdestowce (Reynoutria spp.) rozprzestrzeniają się na dużą skalę wzdłuż dolin rzecznych na południu kraju. Na zdjęciu łan rdestowca ostrokończystego (R. japonica) nad Odrą w rejonie Chałupek. Obszar Natura 2000 „Graniczny meander Odry”


Zdjęcie, na którym jest ambrozja bylicolistna

Ambrozja bylicolistna (Ambrosia artemisiifolia) – to roślina pochodząca z Ameryki Północnej. Jej pyłek jest jednym z najsilniejszych alergenów. Współcześnie rozprzestrzenia się w wielu rejonach Europy, w tym w Polsce, przede wszystkim wzdłuż linii komunikacyjnych (kolejowych i drogowych)

Skróty

Biuletyn Informacji Publicznej
Copyright © 2001-2017
Uniwersytet Śląski w Katowicach
Wszelkie prawa zastrzeżone.