facebook twitter instagram issuu linkedin google+ research gate youtube ustv

Postulaty dotyczące martwego drewna w lasach, zadrzewieniach i parkach

 

  1. W lesie należy pozostawiać możliwie dużo martwego drewna. Jest ono nie mniej cennym elementem ekosystemu niż żywe drzewa i krzewy. Zużycie, np. na opał, leżącego martwego drewna może być większym uszczerbkiem dla ekosystemu leśnego, niż ścięcie żywego drzewa.
  2. Należy dbać, aby zasoby martwego drewna w lesie odzwierciedlały zróżnicowanie żywej części drzewostanu pod względem struktury gatunkowej i wymiarowej, oraz by zapewniona była ciągłość ‘dostawy’ martwego drewna, zwłaszcza grubowymiarowego. Szczególnie ważne jest, by pozostawiać w lesie martwe drzewa o średnicy powyżej 40 cm, pełnią bowiem one kluczową rolę dla wielu zagrożonych organizmów.
  3. W lasach zbliżonych do naturalnych, a zwłaszcza w parkach narodowych i w rezerwatach przyrody, nie należy w ogóle usuwać zamierających i martwych drzew (krzewów), a ilość martwego drewna zależeć powinna wyłącznie od naturalnych procesów przyrodniczych, które bez zakłóceń ze strony człowieka winny tam przebiegać.
  4. Wszystkie pozostałości lasów naturalnych lub zbliżonych do naturalnych w Polsce należałoby objąć biernymi formami ochrony (ochroną ścisłą lub częściową bierną), tzn. pozostawić je bez ingerencji człowieka. Naturalne procesy przyrodnicze nie zagrażają trwałości tych lasów!
  5. Należy zaprzestać wycinania drzew posuszowych i usuwania drewna w istniejących leśnych rezerwatach z ochroną częściową (w przypadku konieczności ingerencji w drzewostanie, wyłącznie uśmiercać przeznaczone do eliminacji drzewa i pozostawiać je bez jakiejkolwiek obróbki w lesie).
  6. W lasach bardzo wilgotnych: borach bagiennych, olsach i łęgach, a także w górnoreglowych świerczynach górskich, nawet nieobjętych ochroną obszarową, powinno pozostawiać się wszystkie leżące kłody, wykroty i złomy, bowiem warunkują one skuteczne odnawianie się takich lasów, a w górach dodatkowo zapobiegają erozji.
  7. Pozyskiwanie drewna w lasach gospodarczych powinno się odbywać poza sezonem wegetacyjnym. Nie wywiezione na czas drewno należy pozostawić w lesie do całkowitego rozkładu; drzew lub złomów pozostawionych w lesie nie ścinać, nie korować i nie przeżynać.
  8. We wszystkich cięciach rębnych, niezależnie od rodzaju rębni, 5-25% liczby drzew na powierzchni manipulacyjnej należałoby pozostawić aż do naturalnej śmierci i rozkładu. Drzewa powinny być wybrane w sposób reprezentatywny dla składu gatunkowego i struktury grubościowej użytkowanego drzewostanu. W rębni wybrane drzewa powinny być pozostawione w formie kęp, dbając o zachowanie pod nimi nienaruszonego runa leśnego.
  9. W cięciach sanitarnych nie należy usuwać drzew zahubionych (stanowiących potencjalne miejsce powstawania dziupli, ważnych dla ochrony fauny).
  10. Zaleca się pozostawianie w lesie jak największej ilości materii organicznej; pozyskanie sortymentów w cięciach pielęgnacyjnych należy ograniczyć wyłącznie do sytuacji rzetelnie uzasadnionych rachunkiem ekonomicznym i stanem sanitarnym lasu.
  11. Należy zaprzestać spalania gałęzi po ścince drzew, nie formować ich w stosy, ale pozostawiać je na dnie lasu rozproszone.
  12. Nie korować pniaków pozostających po ścince drzew, dopuszczając to wyjątkowo tylko w przypadku monokultur iglastych, zagrożonych masowymi pojawiam kambio- i ksylofagów.
  13. Zabezpieczyć korzenie wykrotów, po ewentualnym odcięciu pnia, przed powrotem w zagłębienie powstałe w glebie.
  14. Na koniec okresu planistycznego, we wszystkich drzewostanach gospodarczych starszych niż 50 lat, miąższość martwego drewna (martwych drzew stojących plus leżaniny na dnie lasu) powinna być nie mniejsza niż 5-10% miąższości drzewostanu. Skład gatunkowy i struktura grubości zasobów martwego drewna muszą być proporcjonalne do składu gatunkowego i struktury grubości drzewostanu, z dopuszczalną nadreprezentacją gatunków domieszkowych i drzew grubych.
  15. Należy dbać o kwitnące rośliny (zwłaszcza z rodziny baldaszkowatych, złożonych i różowatych) w pobliżu drzewostanów z martwym drewnem, jako pokarmu dla imagines (postaci dorosłych) wielu gatunków owadów saproksylicznych (np. zachowanie śródleśnych łączek, odpowiedni czas wykaszania, odsłanianie przed zacienieniem, zachowanie przydroży dróg leśnych itp.).
  16. Bardzo ważne jest pozostawianie w lasach, zadrzewieniach i w parkach, wszystkich drzew dziuplastych. Dziuple takich drzew nie powinny być nigdy opróżniane z mieszczących się w nich próchnowisk, stanowią bowiem specyficzne miejsce rozwoju dla stenotopowych, rzadkich gatunków bezkręgowców. ‘Leczenie’ starych drzew powinno być ograniczone do nielicznych drzew o znaczeniu kulturowym, jednak z wykluczeniem ingerencji w próchnowiska.
  17. W założeniach parkowych należy przewidzieć pozostawianie leżących kłód, a w pewnej odległości od alejek spacerowych (ze względu na bezpieczeństwo) również stojących martwych drzew.
  18. Należy prowadzić edukację społeczeństwa, zwłaszcza dzieci i młodzieży oraz administracji terenów chronionych i Lasów Państwowych na temat roli i znaczenia martwego drewna w ekosystemach.
  19. Konieczne są dalsze badania nad wieloma nieznanymi jeszcze lub słabo poznanymi aspektami roli martwego drewna.

 

 


rębnia – system użytkowania i odnawiania lasu. Określa zespół zasad i czynności z zakresu użytkowania lasu, mających na celu stworzenie najkorzystniejszych warunków dla odnowienia lasu o właściwym, z punktu widzenia gospodarki leśnej, składzie gatunkowym drzew i uzyskania pożądanej budowy drzewostanu.

wykrot (wywrót) – drzewo z naderwanym korzeniem, lub całkowicie wywrócone w wyniku działania wiatru, rzadziej w wyniku okiści i deszczu.

złom – martwe drzewo stojące złamane.

próchnowisko – murszejące fragmenty drewna na żywych, stojących drzewach: martwice boczne, zagłębienia po uschniętych konarach, gnijące wnętrza starych drzew, obumarłe i obumierające tkanki drzewne wewnątrz dziupli.

kambiofag – gatunek saproksyliczny, głównie owady żyjące pod korą lub w korze drzew i krzewów. Odżywiają się tkanką kambium.

ksylofag (drewnojad) – gatunek saproksyliczny odżywiający się drewnem, głównie owady (termity, niektóre kornikowate)
gatunek saproksyliczny - gatunek bezkręgowca związany z martwym drewnem.

Źródło: Gutowski J. M., Bobiec A., Pawlaczyk P., Zub K. 2004. Drugie życie drzewa. WWF Polska. Warszawa-Hajnówka.

 

» Powrót

Skróty

Biuletyn Informacji Publicznej
Copyright © 2001-2019
Uniwersytet Śląski w Katowicach
Wszelkie prawa zastrzeżone.