facebook twitter instagram issuu linkedin research gate youtube ustv

Metody fizyki w ekonomii i socjologii - konwersatorium PTF

Polskie Towarzystwo Fizyczne Oddział w Katowicach serdecznie zaprasza na Konwersatorium, na którym Prof. dr hab. Janusz Hołyst (Wydział Fizyki, Politechnika Warszawska, Warszawa) wygłosi wykład pt.: Metody fizyki w ekonomii i socjologii. Konwersatorium odbędzie się dnia 24 października 2001 r. (środa) o godz. 14.00 w S.A. III, Instytut Fizyki, Uniwersytet Śląski, Katowice, ul. Uniwersytecka 4 Poniżej streszczenie wykładu przesłane przez Autora Metody fizyki w ekonomii i socjologii (streszczenie) Prof. dr hab. Janusz Hołyst Wydział Fizyki, Politechnika Warszawska, Warszawa jholyst@if.pw.edu.pl http://www.if.pw.edu.pl/~jholyst W ostatnich latach istnieje duże zainteresowanie zastosowaniami w naukach społecznych modeli i metod opracowanych dla analizy układów fizycznych. Co rok wzrasta liczba interdyscyplinarnych konferencji z udziałem fizyków, matematyków, ekonomistów, ekspertów od rynku kapitałowego, socjologów i demografów a w "prestiżowych" czasopismach fizycznych, takich jak Physical Review, czy Physica, ukazuje się wiele prac poświęconych układom ekonomicznym i socjologicznym analizowanym metodami fizyki. Powstało już nawet pojęcie econophysics (ekonofizyka) i otwierane są specjalne kierunki studiów a coraz więcej fizyków znajduje zatrudnienie w bankach i innych instytucjach finansowych już nie jako programiści ale na etatach specjalistów od modelowania dynamiki cen akcji i określania wielkości ryzyka na giełdzie. Czy jest to chwilowa moda, czy też trwały trend w fizyce ? Czy faktycznie fizycy mają coś nowego do zaproponowania ekonomistom i socjologom? Wydaje się, że TAK, ale jednocześnie trzeba zdawać sobie sprawę z czyhającego tutaj niebezpieczeństwa, jakim jest pozorna łatwość uzyskiwania przez fizyków rezultatów, które nie mogą być jednak bezpośrednio zweryfikowane w naukach społecznych.
wykres
Zmiany w czasie procentowej liczby zwolenników określonego poglądu w modelu wpływu społecznego z “silnym liderem”. Gwałtowne skoki odpowiadają zmianom poglądu samego “lidera”. Z pracy K. Kacperski, J.A. Hołyst, Physica A 269 (1999) 511-526, Opinion formation model with strong leader and external impact: a mean field approach.
W trakcie wykładu omówione zostaną elementy dziedzin fizyki, których związek z ekonomią i socjologią wydaje się najbliższy: teoria skalowania, teoria ruchów Browna, chaos deterministyczny oraz modele automatów komórkowych. Pokazane zostanie w jaki sposób, używając automatów komórkowych i opierając się na socjologicznej teorii wpływu społecznego, można opisać rolę dysydentów lub zjawisko powstawania dyktatury pojawiającej się w grupie społecznej, w której istnieje osobnik o dużej "sile przekonywania" (lider). Wyniki symulacji numerycznych i obliczeń analitycznych wskazują, że w tym ostatnim przypadku istnieje wtedy krytyczna wielkość siły lidera, powyżej której cała lub prawie cała grupa społeczna przyjmuje „nagle” jego pogląd, tzn. w sposób skokowy wzrasta liczba jego zwolenników. Zjawisko to związane jest z bistabilnością badanego systemu, w którym pojawia się zjawisko społecznej histerezy. Interesujące jest, że przejście do stanu "dyktatury" może być również wywołane poprzez podniesienie "temperatury społecznej" układu, która jest mierzona wielkością szumów działających na każdego osobnika. Im słabszy jest lider, tym wyższa jest temperatura potrzebna do wywołania takiego przejścia. Podobne jakościowo zjawiska obserwowane były wielokrotnie w historii, gdy silne osobowości początkowo prawie same reprezentowały jakiś pogląd, lecz z upływem czasu zyskiwały coraz więcej zwolenników, aż dochodziło do stanu o jednorodnej (lub prawie jednorodnej) opinii. Wykład poświęcony będzie roli, jaką fizyka i fizycy mogą odegrać w opisie a nawet w zrozumieniu procesów ekonomicznych i społecznych.

Skróty

Copyright © 2001-2019
Uniwersytet Śląski w Katowicach
Wszelkie prawa zastrzeżone.