facebook twitter instagram issuu linkedin google+ research gate youtube ustv

Krótka historia Uniwersytetu Śląskiego

foto

 

Pierwsza myśl o zasadności utworzenia uniwersytetu na Górnym Śląsku pojawiła się w 1921 roku. Była to inicjatywa ks. Stanisława Adamskiego oraz Wojciecha Sosińskiego, posłów na Sejm Ustawodawczy. Kolejne rozmowy na ten temat toczono pod koniec lat 20. XX wieku. Potrzeba stworzenia w Katowicach instytucji, która m.in. podnosiłaby kwalifikacje nauczycieli szkół powszechnych i średnich zaowocowała powołaniem w 1928 roku Instytutu Pedagogicznego. Wybuch II wojny światowej przerwał rozwój katowickiego ośrodka dydaktycznego, jednak już w marcu 1945 roku rozpoczęto działania zmierzające do jego reaktywacji. Wtedy to powstał Obywatelski Komitet Przygotowawczy Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Efektem jego pracy był Memoriał w sprawie założenia Uniwersytetu w województwie śląsko-dąbrowskim szeroko uzasadniający postulat utworzenia Uniwersytetu Śląskiego.

W 1950 roku powołano do życia Państwową Wyższą Szkołą Pedagogiczną, która zajęła miejsce likwidowanego Instytutu Pedagogicznego. Pierwsze lata funkcjonowania uczelni były trudne, późniejszy okres przyniósł jednak znaczny jej rozkwit; katowicka WSP uzyskała pełnię praw akademickich, stworzono kilka kierunków studiów humanistycznych.

W czerwcu 1962 roku podjęto próby powołania do życia Filii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Katowicach. Było to przełomowe wydarzenie dla inicjatywy utworzenia uniwersytetu. Początkowe plany uruchomienia tu zamiejscowych studiów humanistycznych uległy znacznej modyfikacji, ostatecznie otworzono kierunki matematyczne, fizyczne oraz studia prawnicze. Stanowisko prorektora ds. Filii UJ objął prof. Kazimierz Popiołek. Ciągle żywa potrzeba utworzenia samodzielnego ośrodka uniwersyteckiego w miarę upływu czasu nabierała bardziej realnych kształtów m.in. dzięki koncepcji połączenia dwóch uczelni: Wyższej Szkoły Pedagogicznej i Filii UJ.

Ostatecznie decyzja w sprawie powołania uniwersytetu zapadła w 1968 roku – 8 czerwca powstał Uniwersytet Śląski, jako 9. uniwersytet w Polsce. 1 października 1968 roku w Hali Parkowej w Katowicach odbyła się uroczysta inauguracja  I roku akademickiego w Alma Mater Silesiensis. Uczelnia proponowała kształcenie na następujących kierunkach: filologia polska, pedagogika, psychologia, historia (zaocznie), prawo, administracja, matematyka, fizyka, chemia, wychowanie fizyczne, elektrotechnika, mechanika. Na stanowisko rektora nowej uczelni powołany został prof. Kazimierz Popiołek. Uczelnia rozpoczęła działalność licząc 5724 studentów (na studiach dziennych, wieczorowych i zaocznych) kształcących się na czterech Wydziałach: Humanistycznym; Matematyki, Fizyki i Chemii; Prawa i Administracji oraz Wychowania Technicznego (w 1971 roku zmieniono nazwę na Wydział Techniki, a w 2003 roku na Wydział Informatyki i Nauki o Materiałach). Dwa lata później powołano do życia Filię UŚ w Cieszynie. W 1973 roku utworzono trzy nowe Wydziały: Filologiczny; Nauk Społecznych oraz Biologii i Ochrony Środowiska. W 1974 roku powstał Wydział Nauk o Ziemi, w 1976 r. Wydział Pedagogiki i Psychologii, a w 1978 r. Wydział Radia i Telewizji. W 1989 roku Senat Uniwersytetu Śląskiego podjął uchwałę dotyczącą utworzenia Wydziału Teologicznego, jednak sprawie nie nadano biegu. Utworzenie Wydziału zostało uchwalone finalnie przez Senat UŚ w 2000 roku, a swoją siedzibę otrzymał dopiero w 2004 roku. W 2005 roku, z rozwiązanej Filii UŚ w Cieszynie, powstały dwa ostatnie Wydziały Artystyczny oraz Etnologii i Nauk o Edukacji.

Dzisiejszy Uniwersytet Śląski to w pełni autonomiczna szkoła wyższa, kształcąca prawie 25 tys. studentów, słuchaczy studiów podyplomowych i doktorantów w trybie stacjonarnym i niestacjonarnym na 12 Wydziałach: Artystycznym; Biologii i Ochrony Środowiska; Etnologii i Nauk o Edukacji; Filologicznym; Informatyki i Nauki o Materiałach; Matematyki, Fizyki i Chemii; Nauk o Ziemi; Nauk Społecznych; Pedagogiki i Psychologii; Prawa i Administracji; Radia i Telewizji im. Krzysztofa Kieślowskiego; Teologicznym oraz w międzywydziałowych i ogólnouczelnianych jednostkach naukowo-dydaktycznych i edukacyjnych – przykładem jest Centrum Kształcenia Ustawicznego, które prowadzi: Uniwersytet Śląski Dzieci, Uniwersytet Śląski Młodzieży, Uniwersytet Śląski Maturzystów, Uniwersytet Trzeciego Wieku, a także Uniwersyteckie Towarzystwo Naukowe, program Executive MBA oraz kursy i szkolenia. Uniwersytet zatrudnia blisko 3,4 tys. pracowników, w tym 2 tys. nauczycieli akademickich.

Uczelnia posiada prawo nadawania stopni naukowych doktora i doktora habilitowanego oraz przyznawania najwyższej godności akademickiej, doktora honoris causa. Wśród osób, którym Uniwersytet nadał do tej pory tę zaszczytną i honorową godność, są między innymi: dr Edmund J. Osmańczyk, prof. Stanisław Turski, prof. Kazimierz Popiołek, prof. Włodzimierz Trzebiatowski, prof. Jan Szczepański, prof. Manfred Lachs, Eugene Ionesco, Hans-Dietrich Genscher, Josif Brodski, prof. Jean Nicod, prof. Stanisław Barańczak, prof. Adam Strzałkowski, Ryszard Kapuściński, prof. Jacques Derrida, Tadeusz Różewicz, prof. Józef Szajna, prof. Wincenty Okoń, prof. Jerzy Stuhr, ks. abp Damian Zimoń, prof. Jon Ove Hagen, prof. Jan Węglarz, prof. Irena Bajerowa, prof. Kazimierz Polański, prof. Jerzy Buzek, ks. kard. Zenon Grocholewski, prof. Maksymilian Pazdan, prof. Walery Pisarek, Sławomir Mrożek, Wojciech Kilar, prof. Christian von Bar, prof. Kazimierz Zbigniew Kwieciński, prof. Wojciech Radecki.

W maju 1997 roku Senat Uczelni zatwierdził dokument „Misja Uniwersytetu Śląskiego”; zgodnie z nim, Uniwersytet przyjął w swych działaniach następujące wartości: prawdę, do której zmierza myśl drogą badań naukowych i twórczości artystycznej oraz wiedzę, która jest upowszechniana poprzez wysokiej jakości nauczanie na różnych poziomach kształcenia. Kształcenie odpowiada wzrastającym potrzebom edukacyjnym społeczeństwa, a programy nauczania mają służyć nie tylko nabywaniu wiedzy fachowej, ale przede wszystkim mają formować twórcze postawy wobec świata. Zadaniami Uniwersytetu rozumianego jako wspólnota uczonych i studentów, nauczających i nauczanych są: prowadzenie badań naukowych i tworzenie nowych form opisu świata, poszukiwanie praw nim rządzących oraz otwieranie nowych horyzontów poznawczych i formowanie twórczych postaw wobec rzeczywistości.

Siedzibą władz Uniwersytetu Śląskiego, a także większości jednostek dydaktycznych są Katowice. Uniwersytet prowadzi działalność także w Sosnowcu, Cieszynie i Chorzowie.

Pierwszym rektorem Uniwersytetu Śląskiego (w latach 1968–1972) był prof. dr hab. Kazimierz Popiołek. Kolejnymi byli profesorowie: Henryk Rechowicz (w latach 1972–1980); Sędzimir M. Klimaszewski (w latach 1980–1981 oraz 1982–1990); August Chełkowski (w latach 1981–1982); Maksymilian Pazdan (w latach 1990–1996); Tadeusz Sławek (w latach 1996–2002); Janusz Janeczek (w latach 2002–2008). W kadencjach 2008–2012 oraz 2012–2016 urząd rektora Uniwersytetu Śląskiego sprawował prof. zw. dr hab. Wiesław Banyś. W latach 2012–2016 prof. Wiesław Banyś piastował również funkcję przewodniczącego Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich. 

W 2016 roku odbyły się wybory władz rektorskich na kadencję 2016–2020, kolegium elektorów reprezentujące społeczność akademicką Uniwersytetu Śląskiego powierzyło sprawowanie urzędu rektora prof. dr. hab. Andrzejowi Kowalczykowi. 16 czerwca 2016 roku prof. Andrzej Kowalczyk został wybrany wiceprzewodniczącym Regionalnej Konferencji Rektorów Uczelni Akademickich.

 

Skróty

Biuletyn Informacji Publicznej
Copyright © 2001-2018
Uniwersytet Śląski w Katowicach
Wszelkie prawa zastrzeżone.