Od 20 do 21 października 2011 r. w Gliwicach (ul. Dolnych Wałów 8a, willa Caro) odbędzie się międzynarodowa konferencja naukowa Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach i Muzeum w Gliwicach we współpracy z Ruhr-Universität w Bochum pt. „Górnoślązacy. Problemy społeczności pogranicza w XX wieku".

Celem konferencji jest spojrzenie na kluczowe zjawiska XX-wiecznej historii Górnego Śląska przez pryzmat zamieszkującej region ludności rodzimej i jej przypadków. Ramy chronologiczne wyznaczone są zasadniczo od przełomu XIX i XX w. do upadku komunizmu w Europie, zatem od erupcji konfliktu polsko-niemieckiego o posiadanie Górnego Śląska po schyłek ostatniej wielkiej narracji totalitarnej. Elementem komunistycznej idei tworzenia „nowego człowieka" było także wykształcenie nowego typu Górnoślązaka. Te dwie daty krańcowe i zjawiska graniczne wskazują też na główne wątki tematyczne, wokół których toczyć się mają obrady konferencyjne. W centrum stoi pytanie o konstrukcje tożsamościowe rdzennych mieszkańców regionu i przemiany owych konstrukcji w omawianym okresie. Istotnymi wątkami wystąpień konferencyjnych są m.in. pytania o rolę Kościoła katolickiego w regionie, o formy manipulowania przekazem kulturowym, problemy masowych migracji drugiej połowy XX w., kwestie partycypacji Górnoślązaków w aparacie władzy totalitarnej i rozliczenia karne z tym związane.

Wstęp wolny. Ilość miejsc ograniczona.

Konieczne potwierdzenie udziału pod numerem tel.: (32) 335 44 03 lub 605 362 594.

PROGRAM KONFERENCJI

20 października 2011 r.

• 9.00-9.20 Otwarcie konferencji
• 9.20-9.40 dr Bernard Linek, Instytut Śląski w Opolu, „Narodowe systemy kulturowe na Górnym Śląsku na początku XX w."
• 9.40-10.00 prof. Grzegorz Strauchold, Uniwersytet Wrocławski, „Pożądani i niekochani. Ludność rodzima na Śląsku w optyce władz państwowych w latach 1945-1949"
• 10.00-10.40 prof. James Bjork, King's College London, „Kościół Katolicki wobec (re)polonizacji na Górnym Śląsku po drugiej wojny
• światowej"
• 10.40-11.00 prof. Piotr Madajczyk, Instytut Studiów Politycznych PAN, Warszawa, „Polityka władz PRL wobec społeczności pogranicza (lata 50.-70.)"
• 11.00-11.20 Przerwa
• 11.20-11.40 dr Urszula Biel, Gliwice, „Górny Śląsk jest nasz! Polska i niemiecka propaganda filmowa w obliczu plebiscytu"
• 11.40-12.00 prof. Wojciech Kunicki, Uniwersytet Wrocławski, „Polityka kulturalna na Górnym Śląsku w okresie III Rzeszy"
• 12.00-12.40 dr Peter Polak-Springer, Qatar University, Doha, „Wymiana kulturowa": folklor, rewanżyzm i tworzenie narodowo-regionalnych systemów kulturowych na obszarze niemiecko-polskiego pogranicza (1926-1953)"
• 12.40-14.00 Przerwa
• 14.00-14.40 dr Andrew Demshuk, University of Alabama, Birmingham, „Pamięć 1921 r. po roku 1945: górnośląscy wypędzeni w Niemczech Zachodnich i zmiana dyskursu ofiary"
• 14.40-15.20 dr Stephan Kaiser, Oberschlesisches Landesmuseum,Ratingen, „Przemiany niemieckiej kultury pamięci. Uciekinierzy i wypędzeni we współczesnym niemieckim społeczeństwie"
• 15.20-15.40 dr Krzysztof Żarski, Uniwersytet Wrocławski, „Górnoślązacy na germanistyce wrocławskiej po 1945 r."
• 15.40-16.00 Bogusław Tracz, IPN Katowice, „Śląski gospodarz" - Jerzy Ziętek jako przykład mitologizacji politycznej"

21 października 2011 r.

• 9.30-9.50 dr Elżbieta Anna Sekuła, Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej, Warszawa, „Co dzisiaj znaczy być Ślązakiem? Analiza i interpretacja spisowych deklaracji narodowości śląskiej"
• 9.50-10.30 dr Kai Struve, Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg, „Górny Śląsk w XIX i na początku XX w. - pytania do badań nad nacjonalizmem"
• 10.30-10.50 dr Maciej Fic, Uniwersytet Śląski, „Wpływ działalności społeczno-politycznej Jana Kustosa na mieszkańców Górnego Śląska"
• 10.50-11.10 dr Guido Hitze, Ministerstwo Kultury Landu Nadrenia-Westfalia, „Niemiecka Partia Centrum wobec Górnego Śląska 1918-1933"
• 11.10-11.30 dr Andrzej Michalczyk, Ruhr-Universität Bochum, „Postawy duchowieństwa katolickiego na Górnym Śląsku wobec polityki polonizacji w latach 1922-1939"
• 11.30-11.50 Przerwa
• 11.50-12.10 Mirosław Węcki, Uniwersytet Śląski, „Partycypacja ludności rodzimej w organizacjach nazistowskich na Górnym Śląsku 1933-1945"
• 12.10-12.30 dr Mirosław Sikora, IPN Katowice, „W obliczu klęski. Nastroje ludności Górnego Śląska w świetle raportów Służby Bezpieczeństwa Rzeszy z lat 1942-1944"
• 12.30-12.50 dr Adam Dziurok, IPN Katowice, „Kwestia śląska w rozliczeniach „zbrodniarzy faszystowsko-hitlerowskich"
• 12.50-13.10 dr Dariusz Węgrzyn, IPN Katowice, „Historia pewnego paradoksu. Wybory do Sejmu Ustawodawczego na Górnym Śląsku w 1947 r. jako procedura antydemokratyczna"
• 13.10-14.30 Przerwa
• 14.30-14.50 prof. Stanisław Jankowiak, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Poznań, „Migracje z Górnego Śląska po 1945 r."
• 14.50-15.10 dr Gregor Ploch, Oberschlesisches Landesmuseum, Ratingen, „Między „hajmatem" a ojczyzną. Górnoślązacy w Nadrenii Północnej-Westfalii po 1945 r."
• 15.10-15.30 David Skrabania, Ruhr-Universität Bochum, „Górnośląscy przesiedleńcy w Berlinie 1964-1990: problemy integracyjne. Próba zbliżenia z perspektywy mikrohistorycznej"
• 15.30-15.50 Sebastian Rosenbaum, IPN Katowice.