Insygnia to atrybuty godności, władzy i dostojeństwa rektora uniwersytetu. Należą do nich berło (sceptrum potestatis) – oznaka władzy rektora w uniwersytecie i symbol mądrości, łańcuch (catena dignitatis) – symbol godności urzędu rektora oraz trwałości i więzi łączących rektora z uniwersytetem oraz pierścień (anulus fidei) – symbol zaślubin rektora ze społecznością uniwersytetu i wierności ideałom uniwersytetu. Istotą symboliki insygniów rektorskich jest podkreślenie niezależności i autonomii uniwersytetu oraz władzy rektora, jako przełożonego grona uczonych i pozostałych pracowników uczelni, a także zwierzchnika i opiekuna całej studiującej młodzieży uniwersyteckiej.
   W roku jubileuszu 40-lecia Uniwersytetu Śląskiego Rektor prof. zw. dr hab. Janusz Janeczek podjął decyzję o przygotowaniu nowych insygniów rektorskich: berła i pierścienia oraz dwóch lasek pedlowskich, jako że dotychczasowe wykazywały już wyraźne oznaki zużycia (służyły uniwersytetowi od początku jego istnienia). Wymiany nie wymagał jedynie łańcuch rektorski, wykonany w 1976 roku przez Zakład Złotniczy Pana Franciszka Horaka w Cieszynie. Po kilku drobnych zabiegach konserwatorskich, przeprowadzonych w ostatnich latach, posłuży kolejnym rektorom śląskiej Alma Mater. Ważący 1470 gramów łańcuch, wykonany techniką filigranu cieszyńskiego ze srebra próby 875, jest unikalnym dziełem sztuki złotniczej. Misterna struktura ogniw łańcucha nawiązuje do hoczków z kobiecego stroju ludowego ze Śląska Cieszyńskiego.
   Średniowieczna tradycja uniwersytecka ukształtowała zwyczaj fundowania uczelniom przez darczyńców symboli władzy rektorskiej. Darczyńcą nowych insygniów dla Rektora Uniwersytetu jest Centrum Innowacji, Transferu Technologii i Rozwoju – Fundacja Uniwersytetu Śląskiego, której Prezes, dr Zbigniew Widera uznał, że obchody jubileuszu 40-lecia są dogodną okazją do tego, by podarować Uniwersytetowi nowe insygnia. Nowe insygnia w kasetach wykonanych z drewna dębowego i z wygrawerowanym na wiekach kaset godłem Uniwersytetu zostały przekazane Rektorowi UŚ 26 września 2008 roku.
   Na życzenie JM Rektora przygotowania projektu podjęli się dr Tomasz Kipka z prof. Arturem Starczewskim z Instytutu Sztuki Wydziału Artystycznego w Cieszynie, autorem m.in. projektu nowego sztandaru, łańcuchów dziekanów wydziałów Teologicznego i Artystycznego oraz księgi pamiątkowej wykonanej na wzór średniowiecznego inkunabułu. Ideą berła rektorskiego jest światło. Jego głowicę stanowi sześcioboczna latarnia – symbol poznania prawdy i metafora mądrości. Nad latarnią góruje uniwersytecki orzeł. Tak, jak latarnia rozświetla mrok, tak Uniwersytet promieniuje wiedzą i mądrością na ziemię śląską, która dała Uniwersytetowi nazwę i jest miejscem jego działania.
   Wykonawcą kunsztownych insygniów rektorskich jest Bogusław Hałatek, właściciel firmy jubilerskiej „IMPRES.ART” z Krakowa, który niedawno przeprowadził konserwację łańcuchów rektorskich i dziekańskich oraz wykonał nowe łańcuchy dla dziekanów trzech wydziałów Uniwersytetu: Teologicznego, Artystycznego oraz Etnologii i Nauk o Edukacji.
   Pierścień rektorski (o wadze 47 g) jest wykonany w całości ze złota, w które oprawiono naturalny, szlachetny, śląski kamień – chryzopraz, zwany „śląskim szmaragdem”. Na płytce chryzoprazu, pochodzącego ze Szklar koło Ząbkowic Śląskich na Dolnym Śląsku, znajduje się złoty uniwersytecki orzeł. Logo UŚ znajdujące się na obrączce pierścienia wykonano z białego złota niklowego.
   Berło rektorskie (o wadze 1684 g) zostało wykonane ze srebra próby 925. Elementy berła: głowica, czyli latarnia i górujący nad nią uniwersytecki orzeł, stopa berła oraz wieniec laurowy, opasający rękojeść berła, pokryte są 24-karatowym złotem. Sześć boków latarni stanowią płytki imitacji chryzoprazu (kamienie tej wielkości nie występują już w warunkach naturalnych). Sześcioboczne bryły latarni w berle oraz w metalowych elementach lasek pedlowskich, nawiązują swoją formą do przekroju głowicy pierwszego berła rektorskiego – sześciokąta foremnego z osadzonymi w nim elementami skały o nazwie skarn. Wewnętrzna konstrukcja rękojeści berła, wykonana ze stali nierdzewnej – wraz z niewidocznymi poduszkami gumowymi – chroni kasetę latarni z chryzoprazowymi płytkami przed skutkami uderzeń berła o stół w trakcie uroczystości uniwersyteckich. Dzięki temu, napięcia i wibracje ze stopy berła przenoszone są wprost do podstawy orła, z pominięciem kasety latarni.
   Konstrukcję lasek pedlowskich stanowi drewniana rękojeść, stylizowana na drzewiec sztandaru Uniwersytetu. Metalowe elementy lasek zostały wykonane z satynowanej stali szlachetnej, natomiast uniwersytecki orzeł, który wieńczy laski oraz inne elementy o kolorze złotym zostały wykonane z mosiądzu pokrytego 24-karatowym złotem.