facebook twitter instagram issuu linkedin research gate youtube ustv

Funkcje martwych drzew

 


„Las, w którym nie ma martwych drzew jest chory”
Prof. Andrzej Strumiłło

Martwe drewno w funkcjonowaniu ekosystemu leśnego

  •  Obumarłe leżące drzewa powoli rozkładając się w sposób systematyczny nawożą glebę.
  •   Martwe drzewa są jednym z ważniejszych elementów wpływających na retencyjne właściwości lasów. Silnie modyfikują mikroklimat w najbliższym sąsiedztwie. (pniaki)


KŁODY
Znaczenie leżących kłód dla zwierząt

  • Pozostawione w lesie kłody są miejscem bytowania tysięcy wzajemnie od siebie zależnych gatunków owadów, skąposzczetów, wijów, pajęczaków, ślimaków (gatunki saproksyliczne). Powalone martwe drzewo jest dwukrotnie „bardziej żywe”. (pniaki, złomy)
  • Usunięcie martwego drzewa uniemożliwia zachodzenie dalszych ciągów sukcesyjnych związanych z rozwojem drapieżnych i pasożytniczych gatunków owadów. W ten sposób uniemożliwia się procesy naturalnej regulacji liczebności owadów żywiących się drewnem (potencjalnych szkodników). (pniaki, złomy, posusz)
  • Powalone martwe drzewa stanowią miejsce schronienia dla wielu zwierząt leśnych.
  • Znakomite środowisko życia dla ryjówek, gryzoni, np. nornice rude i darniówki (miejsce schronienia i żerowania).
  • Jenoty korzystają z ukryć w leżących, wypróchniałych pniach. Kuny leśne chronią się w zimie w leżących pniach.
  • Jaszczurki szczególnie chętnie wygrzewają się na pozbawionych kory pniach świerków.
  • Martwe drzewa stanowią dla ptaków oraz innych kręgowców obfitą bazę pokarmową. (pniaki, złomy)
  • Luki tworzące się w drzewostanie w wyniku zamierania drzew są preferowane przez n. gatunki gadów, np. padalca, zaskrońca lub żmiję zygzakowatą.
  • W warunkach górskich lub podgórskich wilgotne środowisko gnijącego drewna to ulubione miejsce przebywania salamandry plamistej.

Znaczenie leżących kłód dla mikroorganizmów i roślin

  • Dla bogactwa flory mszaków mikrosiedliska związane z rozkładającym się martwym drewnem mają szczególne znaczenie. Z reguły na rozkładających się kłodach znaleźć można kilkadziesiąt gatunków mchów.
  • Martwe drzewa tworzą mozaikowość siedlisk roślin naczyniowych w lesie. Wyeliminowanie z lasu martwego drewna nie powoduje automatycznie ubytku żadnego gatunku rośliny naczyniowej, zmienia jednak kompozycje przestrzenną i wpływa na procesy populacyjne.
  • Grzyby to jeden z najważniejszych, aczkolwiek niedoceniany składnik ekosystemu leśnego 95 % grzybów mikoryzowych związanych jest z butwiejącym drewnem. Szereg gatunków grzybów nieodłącznie związanych z martwym drewnem podlegają ścisłej ochronie w Polsce. (pniaki)
  • W martwym drewnie pojawiają się bakterie wiążące azot atmosferyczny. (pniaki)

Kłody w warunkach górskich

  • Na martwych leżących kłodach, martwym drewnie rozwijają się świerczyny górskie. Świerk i jarzębina znajdują dogodne miejsca do kiełkowania i wzrostu na leżących kłodach. Ich usuwanie pociąga za sobą powstanie jednolitych traworośli trzcinnika owłosionego.
  • W górach zalegające na zboczach martwe drzewa są stanowią naturalną barierę dla obsuwania się gleby, staczania się kawałków skał. Leżące w poprzek stoku wywrócone drzewa lub ich fragmenty zakotwiczone na stojących żywych lub martwych drzewach, to niezwykle skuteczne, przeciwosuwiskowe „murki oporowe”.

Kłody a woda

  • W lasach podmokłych, bagiennych podstawowe znaczenie dla odnawiania się drzew mają kępy powstałe wokół pni starych olsz oraz butwiejące kłody „piastunki”.
  •  W śródleśnych strumieniach powalone duże drzewo może zablokować koryto cieku wodnego i spowodować jego poszerzenie bądź powstanie obiegającego przeszkodę „koryta ulgi”. Przyczynia się to do spowolnienia odpływu wody. Martwe drzewa wnoszą w ten sposób wkład do małej retencji wody i ochrony przeciwpożarowej.


PNIAKI

  • Będące w zaawansowanym stadium rozkładu leżące drzewa mogą być miejscem przetrwania zimy dla wielu gatunków płazów, np. żaby moczarowej lub traszek. (pniaki)


WYKROTY

  • Wykroty to miejsce schronienia nie tylko dla drobnych zwierząt, ale również dzików, jeleni, łosi.
  • Wykroty odgrywają pozytywną rolę jako czynnik odmładzający i przyspieszający naturalna regenerację lasu.
  • Ważne miejsce lęgów, m.in. drozdów, rudzika, pokrzywnicy, muchołówki szarej i małej oraz strzyżyka, czasem puchacza

Stojące suche drzewa (złomy)

  • Obecność obumierających drzew, stojących suchych pni oraz leżących kłód znacznie wzbogaca różnorodność gatunkową ptaków. (mikroklimat panujący w dziuplach martwych drzew jest korzystniejszy, są trudniej dostępne dla drapieżników).
  • Obecność martwych drzew sprzyja zasiedlaniu lasu przez dziuplaki (np. dzięcioł trójpalczasty, dzięciołek prawie wyłącznie wykuwają dziuple w martwych drzewach).
  • Zagęszczenie dzięciołów związanych z martwych drewnem jest w lasach zagospodarowanych 3-4-krotnie niższe.
    • miejsce lęgów
    • miejsce żerowania
    • znakomite miejsce do bębnienia
  • W miejscach ułamanych gałęzi powstają dziuple zamieszkiwane przez sowy.
  • Z wykutych przez dzięcioły dziupli chętnie korzystają również inne ptaki i nietoperze.
  • Dziuple drzew wykorzystywane są przez wiewiórki, gryzonie, np. popielicę, koszatkę, orzesznicę, smużkę.
  • Ssaki drapieżne wykorzystują dziuple stojących drzew jako miejsce odpoczynku i rozrodu, np. kuna leśna.
  • Pozostawienie martwych, stojących drzew przyspiesza procesy regeneracji drzewostanów na powierzchniach poklęskowych.

Posusz

  • Posusz wypełniający luki w drzewostanie chroni sąsiadujący z nim las przed czynnikami atmosferycznymi.
  • Dziki często budują swoje legowiska z drobnych suchych gałązek, a bobry konstruują swoje tamy z pni, konarów i gałęzi.

Wywrócone drzewa wsparte na konarach innych

  • Złamane, wsparte na konarach drzewa są jednym z ulubionych miejsc gniazdowania strzyżyka oraz drozda śpiewaka.
  • Wywrócone drzewa lub leżące ich części tworzą rodzaj zasieków lub kojca, utrudniającego roślinożercom (jeleń, łoś, sarna, żubr) dostęp do miejsc „bezpiecznego” odnawiania się drzew. (posusz)

 

» Powrót

Skróty

Biuletyn Informacji Publicznej
Copyright © 2001-2019
Uniwersytet Śląski w Katowicach
Wszelkie prawa zastrzeżone.